Duivels drankje

—Manique Hendricks
Installation view, Mountain Dew is pretty kvlt right???, Martin van Zomeren, 2018. Foto: Jean Baptiste Maitre

Midden in de galerieruimte van Martin van Zomeren staat een zwarte vijverbak gevuld met water, blauwe lichten en plastic lelieblaadjes, omhoog gehouden door een aantal verkreukelde frisdrankblikjes. Boven het wateroppervlak hangt niet alleen een grote kroonluchter maar ook een dikke laag mist, waardoor de lelieblaadjes amper te zien zijn. Ook in de vijver ligt een leeg neongroen flesje Mountain Dew, zoals die wel vaker aan de kant van de weg, in het park of naast de prullenbak op straat liggen. Het hele schouwspel op de grond van de galerie heeft, ondanks dat het is opgebouwd uit alledaagse materialen en ondanks dat het doet denken aan een alledaagse scène van afval in de vijvers van het Vondelpark na Koningsdag, iets hypnotiserends en bijna iets mythologisch. Alsof Narcissus ieder moment naar zijn evenbeeld zou kunnen kijken in de weerspiegeling van het water naast een flesje Mountain Dew.

De titel van de solotentoonstelling van Juliaan Andeweg, Mountain dew is pretty kvlt right???, komt waarschijnlijk van een Youtube-filmpje dat tevens een plek heeft gekregen in de tentoonstelling. Het filmpje, dat sinds juni 2017 online staat en waarin een vrouw te zien is in een supermarkt met twee grote flessen Mountain Dew in haar handen, heeft inmiddels 105.299 weergaven. De vrouw is draagt een soort band shirt met witte logo’s en is verder compleet gehuld in een zwarte outfit. Haar gezicht is beschilderd met corpse-paint, een spookachtige laag zwart-witte make up die doet denken aan een combinatie van de band KISS en het meisje uit de film The Ring. Zowel de outfit als de corpse-paint en het woord ‘kvlt’ (uitgesproken als cult) zijn allemaal verwijzingen naar de death/black-metal scene.

Het drankje in de gifgroene fles is afkomstig uit de Amerikaanse staat Tennessee en dankt zijn naam aan Ierse en Schotse immigranten uit de Appalachen die hun mix van moonshine en bourbon of whiskey ‘mountain dew’ noemden. Inmiddels is het een van de bestverkochte frisdranken in de Verenigde Staten met fans die er een bijna cult-achtige affectie voor hebben ontwikkeld. En dat ondanks, of misschien wel dankzij, het feit dat Mountain Dew 50% meer cafeïne bevat dan een blikje cola. In Nederland zijn sommige smaken Mountain Dew niet verkrijgbaar vanwege ingrediënten die verboden zijn binnen de EU. De populaire frisdrank is misschien wel het ultieme masculiene drankje. Het Amerikaanse bedrijf huurt al jaren bekende acteurs in, onder wie Steven Seagal en Chuck Norris, om hun frisdrank te promoten en associeert zich maar al te graag met extreme sporten.

Het neonkleurige plastic van de verpakking van Mountain Dew en de cultstatus die de frisdrank inmiddels heeft verworven onder fans staan centraal in alle werken van Andeweg in de tentoonstelling. Zo wordt de bezoeker bij binnenkomst begroet door een gelooped videowerk waarin een man te zien is. Uit zijn ogen gutsen twee oneindige stromen groene vloeistof als twee frisdrank-watervallen over zijn schouders, via zijn romp naar beneden. Het doet me denken aan de eerste keer dat ik als kind frisdrank met prik dronk, ik kan mij het gevoel nog goed herinneren – de kriebelende sensatie in je neus, de bubbels die langs je slokdarm hun weg naar beneden vinden en de tranen die in je ogen springen na de eerste slok.

Het overgrote deel van de muren van de galerie is bedekt met grote werken waarvan het oppervlak bijna compleet is bedekt met groene of rode glitters. Tussen de lagen epoxy en glitter piepen af en toe stukjes striptekeningen uit, alsof er zich onder het oppervlak nog een compleet ander verhaal afspeelt waarin fictieve superschurken zoals Harley Quinn en The Joker de hoofdrol spelen. Ondanks dat Andeweg gebruikmaakt van felle kleuren, hebben de werken in de tentoonstelling stuk voor stuk en al helemaal in combinatie met elkaar een duistere, bijna duivelse ondertoon.

Andeweg maakt gebruik van zowel fysieke als digitale objet trouvées zoals de video van de vrouw in de supermarkt en het kratje Mountain Dew achterin de galerie. Zijn beeldtaal zit vol referenties naar underground subculturen en stripcultuur die zich niet snel in een kunsthistorische traditie of hedendaagse beweging laten plaatsen. Desondanks is de aanwezigheid van frisdrank in de kunst niets nieuws. Zo schilderde Andy Warhol Coca Cola-flesjes in de jaren zestig, goot Wim T. Schippers een flesje gazeuse leeg in zee, beschilderde Ai Weiwei een historische vaas over met het Coca Cola-logo en bezit het Museum van Hedendaagse Kunst in Antwerpen een werk bestaande uit twee flessen cola van kunstenaar John Körmeling.

Het als vertrekpunt nemen van Mountain Dew voor zijn tweede solotentoonstelling sluit naadloos aan bij Andeweg’s eigen esthetiek. Zijn werken zijn misschien soms even schreeuwerig als een Mountain Dew commercial (die ik overigens overal zie terugkomen in mijn Instagram sinds ik dit artikel schrijf) maar dan wel gedoopt in een flinke hoeveelheid glitter, inclusief prachtige referenties en met een macaber death metal randje. Naar mijn idee is Mountain Dew een symbool voor en de belichaming van contrasten die tevens aanwezig zijn binnen het werk van Andeweg; enerzijds is Mountain Dew een enorm masculien gemarketeerd drankje dat op sommige plekken in de wereld verboden is en tanden doet wegrotten, anderzijds is de softdrink verhuld in aantrekkelijke neonkleurige verpakkingen en gezellige smaakjes.

Manique Hendricks is kunsthistorica.

Installation view, Mountain Dew is pretty kvlt right???, Martin van Zomeren, 2018. Foto: Jean Baptiste Maitre
Installation view, Mountain Dew is pretty kvlt right???, Martin van Zomeren, 2018. Foto: Jean Baptiste Maitre